In de ondergrond van Nederland ligt een slordige 110.000 km aan rioolbuizen en persleidingen. Tel daar de riolering op particulier terrein bij op, dan geeft dat een forse lengte aan te beheren ondergrondse infrastructuur. Het is echter niet altijd duidelijk hoe deze buizenbrij functioneert en of de juiste leidingen wel met elkaar zijn verbonden. Om meer inzicht te krijgen in het daadwerkelijk functioneren van de systemen worden berekeningen uitgevoerd, praktijkmetingen verricht, rioolinventarisaties, inspecties en onderzoeken uitgevoerd.

Een nieuwe onderzoeksmethode is Riotrack. Riotrack is een door ARCADIS en STISTEWA ontwikkelde onderzoeksmethode voor het volgen van waterstromen in rioleringssystemen. Riotrack maakt gebruik van track & trace technologie.

Track & trace
Track & trace technieken kennen legio toepassingen, bijvoorbeeld het volgen van postpakketten, auto’s, voedingsmiddelen etc. Op de te volgen objecten worden kleine chips bevestigd (stickers, staafjes, labels). De chips verkeren in “slaaptoestand” totdat ze via een antennesignaal worden geactiveerd. Op het moment van passeren zendt de chip de opgeslagen gegevens uit. De antenne ontvangt het signaal, waarna dit via software wordt verwerkt. Op deze manier is exact bekend op welke locatie en wanneer het object passeert. De toepassing van deze techniek onder natte omstandigheden zoals riolering is nieuw.

Track & trace in riolering
Er zijn verschillende methoden om de ligging van ondergrondse leidingen te detecteren. Zo wordt gebruikgemaakt van geluidsgolven, kleurstoffen, temperatuur of rook. Deze methoden zijn arbeidsintensief of kostbaar en kenmerken zich door een kort bereik. Met de toepassing van track & trace in de riolering kunnen waterstromen over grote afstanden worden gevolgd. Dit biedt de mogelijkheid om bijvoorbeeld verkeerde aansluitingen op te sporen, vermoedelijke illegale lozers op te sporen of de afstroming te controleren. Aangezien water zich niet zo gemakkelijk laat beplakken zijn speciale tracers ontworpen. De ontwikkelde vorm en het drijfvermogen van de tracer maakt dat deze probleemloos wordt meegevoerd met de afvalwaterstroom, in de juiste positie de antenne passeert en ook door bochtstukken e.d. stroomt. De tracers worden gedetecteerd via strategisch geplaatste mobiele antennes.

Praktijktoepassing
De nieuwe methode is op verschillende schaalniveaus toegepast. Met gebruikmaking van een laboratoriumopstelling en vervolgens een proefopstelling riolering is geëxperimenteerd met verschillende soorten van antennes en chips. Met de opgedane ervaring en de doorontwikkelde chips is de methode toegepast in de gemeente Breda. Op een groot en oud bedrijventerrein zijn chips via toiletpotten doorgespoeld en in rioolputten geworpen. Eén van de resultaten was een bevestiging van het vermoeden dat het regenwaterriool continue werd belast door proceswater afkomstig van een groot bedrijf. De methode heeft aangetoond dat het water via een omweg bij de regenwaterpomp aankomt. Hierdoor worden zowel de regenwaterpomp als het milieu onnodig zwaar belast.

Samenwerking met STISTEWA
Op de nieuwe methode is octrooi aangevraagd. De bedenkers van de nieuwe methode zijn werkzaam bij ARCADIS en STISTEWA (www.stistewa.nl). Projecten worden door beide partijen gezamenlijk uitgevoerd of begeleid. Inmiddels staan de volgende projecten op de rol: Gemeente Breda - onderzoek bedrijventerrein, Gemeente Scherpenzeel - onderzoek bedrijventerrein, Gemeente Hoogezand-Sappemeer - onderzoek woonwijk

Meer informatie
Vanuit ARCADIS Frank van der Heijden (frank.vanderheijden@arcadis.nl) en Michel Moens (michel.moens@arcadis.nl) en vanuit STISTEWA Lennard Stigter (l.stigter@stistewa.nl).