In april 2005 heeft het Bestuurlijk Overleg Reconstructie (BOR) afgesproken dat de provincies kennis uitwisselen over waterprojecten in de reconstructiegebieden. Doel is het verbeteren en versnellen van de uitvoering van deze projecten. Als invulling van de afspraak in het BOR heeft ARCADIS in februari 2006 een ambtelijke workshop georganiseerd voor vertegenwoordigers van provincies, waterschappen en een gemeente uit de reconstructiegebieden. Enkele deelnemers presenteerden probleemcases. De overige deelnemers gaven vervolgens adviezen voor oplossingen. Daarna is gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking door het uitspreken van verwachtingen over andere partijen en de eigen organisatie.
In de workshop zijn de volgende conclusies en aanbevelingen ingebracht.
Beleidsdoelen
Gemeenten pleiten voor meer continuïteit in beleid, steeds veranderend beleid werkt belemmerend. De waterschappen vragen om het behoud van de Reconstructiewet. Waterschappen krijgen het advies om in onderhandelingssituaties als waterautoriteit meer op te komen voor de belangen van het watersysteem. Voor alle partijen geldt: geef meer planologische duidelijkheid, maak tijdig keuzen, leg bestemmingen vast.
Instrumenten, geld, proces
De waterschappen vragen om het opnemen van watergeld in het Investeringsprogramma Landelijk Gebied (ILG) overeenkomstig de aanbevelingen van de Visitatiecommissie Investeringsbudget Landelijk Gebied (Commissie De Graaf). Gemeenten en waterschappen vragen om voldoende geld. Provincies, waterschappen en gemeenten vragen om een meer flexibele inzet en bundeling van budgetten. Provincies verzoeken het Rijk te sturen op hoofdlijnen en minder op details en om meer duidelijkheid over doelen, budgetten en verantwoordelijkheden. Durf “los te laten” en kom afspraken na. Gebiedscommissies zouden meer verantwoordelijkheid moeten krijgen voor (integrale) uitvoering en projectfinanciering. Zoek naar een programmafinanciering zoals bij landinrichting en maak meer gebruik van het instrument landinrichting. Ook wordt gepleit voor het ook op project- en gebiedsniveau maken van langjarige - ook financiële - afspraken in een intentieverklaring of een bestuursovereenkomst.
Provincies moeten de regierol en loketfunctie duidelijker invullen en de interne samenwerking (tussen afdelingen) moet verbeteren, mede gericht op ook de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Ook waterschappen kunnen meer een loketfunctie vervullen.
Gevraagd wordt om meer - bestuurlijk - commitment bij gemeenten en waterschappen. Gemeenten en waterschappen zouden meer “over de schutting heen moeten kijken” en knelpunten met maatschappelijke effecten meer bestuurlijke aandacht moeten geven. Een krachtenveldanalyse en het zoeken naar alternatieve oplossingen kan daarbij helpen.
Gemeenten en waterschappen vragen om het verbeteren van de mogelijkheden voor grondverwerving door henzelf. Dit kan door de rijksbijdrage voor grondaankoop en compensatie van waardedaling ook open te stellen voor gemeenten en waterschappen. Het bieden van planologische duidelijkheid door provincies en gemeenten is hiervoor eveneens belangrijk. Dan kunnen grondeigenaren en -gebruikers ook makkelijker en sneller keuzen maken.
Van marktpartijen wordt meer creativiteit verwacht. Ook zouden zij meer aandacht moeten hebben voor minder rendabele doelen, met integer koopmanschap en oog voor de maatschappij. De overheid zou eveneens meer risico moeten nemen bij minder rendabele projecten, bijvoorbeeld door “rood voor rood” en “rood voor groen en blauw”.
Mensen, capaciteit
Er wordt gevraagd om meer capaciteit bij provincies, waterschappen en gemeenten, zowel kwantitatief als kwalitatief. Processen kunnen versnellen door te zorgen voor mensen met voldoende mandaat en gezag aan de overlegtafel. Marktpartijen kunnen capaciteit en kennis leveren en daarmee de uitvoering versnellen. Geadviseerd wordt, op basis van de goede ervaringen met het uitbesteden van het project Trippelenberg bij Breda, om projecten van ontwerp tot en met uitvoering vaker uit te besteden een adviesbureau. Dit op basis van een intentieovereenkomst met budgetraming. Ontwerp een intentieovereenkomst en stel bij het waterschap iemand aan voor het uitbesteden van dit soort trajecten.
Het BOR zou samen met de waterschappen het initiatief moeten nemen om te komen tot een model-intentieovereenkomst. Provincie en waterschap moeten leren ruimte te bieden aan dit soort trajecten (leren “loslaten”).