De Afsluitdijk is onze nationale trots en ‘rots in de branding’. De dijk heeft echter nog een andere kant. Ecologisch gezien heeft de abrupte afsluiting van de Zuiderzee niet veel goeds gebracht. Nu de Afsluitdijk de komende jaren moet worden aangepast aan de zeespiegelrijzing en de extremere weersomstandigheden, heeft de Waddenvereniging aan ARCADIS gevraagd een meer natuurvriendelijk alternatief te ontwerpen in plaats van de dijk van steen en asfalt die er nu ligt.

Meer veerkracht
Een brede en brakke riviermonding met bruinvissen, dolfijnen en zelfs een eigen ondersoort van de haring verdween na de aanleg van de dijk. De kwaliteit van de natuur en de veiligheid van het achterland zijn voor de Waddenvereniging reden om de onwrikbare dijk van basalt en bitumen ter discussie te stellen. Het klimaat verandert immers. De zeespiegel stijgt. En de Afsluitdijk is maar weinig flexibel. Meer veerkracht en een robuuster ecosysteem bieden een duurzamer perspectief voor de Waddenzee en daarmee ook voor het achterland.

Klimaatbuffer
De oplossing ligt in het begrip ‘klimaatbuffer’. Geen dijk maar een strook land die de golfkracht breekt, die de veiligheid garandeert en die de nadelen van de Afsluitdijk voor de Waddenzee en het IJsselestuarium wegneemt, zoals onderbroken zandtransport en een harde grens tussen zoet en zout water. Uitgangspunt is dat een met de zeespiegelrijzing meegroeiende Waddenzee de beste garantie biedt voor een veilig achterland. Voor deze grootschalige processen kennen we diverse ‘regelknoppen’. De eerste regelknop is het bevorderen van sedimenttransport naar de Waddenzee. Een tweede knop is het stimuleren van sedimentvangers, zoals mosselbanken en zeegrasvelden. ARCADIS is ingehuurd voor de derde regelknop: het vergroten van de waterberging in de vloedkom van de Waddenzee.

Creatief proces
ARCADIS organiseerde een creatief proces met de inzet van de expertise van de natuurorganisaties en het bedrijf Alkyon. Het resultaat is een aantal beeldend geformuleerde ontwerpprincipes die bijdragen aan de veerkracht van het Waddensysteem en die de discussie over een verbeterde Afsluitdijk kunnen voeden. Het eindproduct is een poster waarin het ontwerp is gevisualiseerd, met een schriftelijke onderbouwing. Ook een communicatieplan voor het ‘overbrengen van de boodschap’ maakt deel uit van de opdracht.