ARCADIS werkt aan de introductie van steenmeel in de Nederlandse landbouw ter reparatie van afnemende minerale bodemvruchtbaarheid in de landbouw. Met steenmeelbemesting introduceert ARCADIS een nieuwe dimensie aan het bodembeheer waarin gekeken wordt naar het fundament van de bodemvruchtbaarheid: de bodemmineralen. Steenmeelbemesting is geen directe vervanging voor bemesting met organische stof of kunstmest maar biedt een extra alternatief om de bodem gezond te maken. Steenmeelbemesting sluit zeer goed aan bij de wens om de landbouw duurzamer en effectiever te maken en de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

Intensivering van de landbouw
De afgelopen 50 jaar was de landbouw vooral bezig met intensivering. Hoge opbrengsten waren mogelijk door gebruik te maken van onder andere kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen.
De grenzen van deze vorm van landbouw worden meer en meer zichtbaar in het onder druk staan van gewasopbrengsten en de kwaliteit van gewassen. Ook wordt de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater beïnvloed door de uitspoeling van nutriënten en restanten van gewasbeschermingsmiddelen. Bovendien steken bij plant en dier gebreksziekten de kop op.
Deze nadelen geven aanleiding kritisch naar het productieproces te kijken. Een citaat uit het boek Duurzame Akkerbouw van Stichting Veldleeuwerik: “Na ettelijke tientallen jaren van opbrengstgedreven teelt kampen veel akkerbouwers met uitputting van hun grond. De opbrengst per hectare neemt vaak af ondanks het gebruik van meer gewasbeschermingmiddelen en bemesting. De verwachting is dat bij onveranderd gebruik van de landbouwgrond deze uitputting zodanig doorzet dat een economische bedrijfsvoering sterk wordt bemoeilijkt. Een andere ontwikkeling is dat de maatschappelijke belangstelling voor de voedselproductie steeds meer toeneemt.”

Wat is steenmeel?
Steenmeel is het best te vergelijken met het vruchtbare sediment dat na overstromingen achterblijft op het land. Sediment is verweerd gesteente, steenmeel is gemalen onverweerd gesteente. Na het aanbrengen van steenmeel in de bodem treedt alsnog versnelde verwering op waarbij minerale voedingsstoffen voor het gewas vrijkomen. Steenmeel is een natuurlijk product dat weliswaar minder snel werkt dan kunstmest, maar vele voordelen biedt.
In de silicaatmineralen in de bodem zitten nuttige voedingsstoffen. Veel van deze bodemsilicaatmineralen zijn verloren gegaan door de gangbare landbouw en door zure regen. De door stikstofbemesting en zure regen versneld afgebroken mineralen spoelden decennia lang weg. Door steenmeel in te zetten als een ‘slow release meststof’ voor de aanlevering van nutriënten en het beheersen van de bodem-pH worden de natuurlijke minerale vruchtbaarheid, buffercapaciteit en weerbaarheid van de bodem hersteld.
Steenmeel kan worden gebruikt als alternatief voor enkele landbouwzouten zoals kalizout en kieseriet. Steenmeel is geen vervanger voor NP-kunstmest, maar verhoogt wel de effectiviteit van deze meststoffen.

Voordelen steenmeel

• Steenmeel brengt de bodemvruchtbaarheid op peil met een natuurlijke variatie van essentiële bulk- en sporenelementen, het zorgt voor een langzame levering van nutriënten en heeft daardoor een langdurige werkzaamheid.
• Steenmeel stabiliseert de bodem-pH zonder de gebruikelijke uitstoot van CO2, verbetert de bodemstructuur en het watervasthoudend vermogen van de bodem. Ook legt steenmeel het broeikasgas CO2 vast.
• De productie van steenmeel kost veel minder energie dan die van kunstmest en is hierdoor vrijwel onafhankelijk van de fluctuatie van olieprijzen. Het materiaal is vrijwel onbeperkt aanwezig in de natuur (onder andere bij vulkanen).
• Steenmeel stimuleert het bodemleven en zorgt voor een betere natuurlijke weerstand van planten. Naar verwachting levert het nutriëntrijke gewassen op die een positieve invloed hebben op de gezondheid van mens en dier.
• Steenmeel spoelt zelf niet uit en stimuleert ook geen uitspoeling van andere nutriënten. Dit maakt het mogelijk steenmeel voor meerdere jaren tegelijk toe te dienen.

Toepassingsgebieden
Steenmeel is functioneel voor:

• akkerbouw
• grondgebonden veeteelt
• vollegronds tuinbouw
• natuurgebieden

Voor natuurgebieden zien wij bijvoorbeeld uitstekende mogelijkheden voor de verbetering van verzuurde en mineralogische veramde natuurgronden, met name ter compensering van de schade als gevolg van de zure regen uit de afgelopen decennia. Bij gebruik van steenmeel is de uitspoeling van nitraat naar het grondwater significant lager dan bij het gebruik van kalk. Ook is steenmeel goed toepasbaar bij verbetering van de mestkwaliteit of voor het maken van verrijkte compost.

Samenwerking
Over de mogelijkheden voor deze toepassingsgebieden komen wij graag met u in gesprek. Wij zoeken actief samenwerking met bedrijven en organisaties behorende tot het agrarisch complex en (semi) overheden en industriën die belang hebben bij de (lange termijn) verbetering van de waterkwaliteit. Kortom, een ieder die vanuit welbegrepen belang willen werken aan duurzaamheid.