De Schelde bestaat uit de Westerschelde, Zeeschelde en enkele zijrivieren en is in meerdere opzichten belangrijk. Het is een leefgebied van allerlei dieren en planten. In economisch opzicht is de waterweg van essentieel belang als ontsluiting van diverse havens waaronder die van Antwerpen. De Schelde is woon-, werk- en recreatiegebied van vele mensen en speelt een belangrijke rol in de veiligheid van Zeeland en België.
Ontwikkelingsschets
Nederland en Vlaanderen hebben gezamenlijk de Ontwikkelingsschets 2010 opgesteld. Deze schets geeft op strategisch niveau aan welke projecten en maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat de Schelde in 2010 veilig is tegen overstromingen, voldoende toegankelijk is voor scheepvaart en haar natuurlijke karakter behoudt.
MER
De Ontwikkelingsschets is onderbouwd met onderzoek, ondermeer met een strategische milieueffectenrapportage (MER). Onder leiding van ARCADIS en Technum heeft een Nederlands-Vlaams consortium deze complexe rapportage opgesteld. Bij de voorbereiding van de kennisgeving (startnotitie) is veel aandacht besteed aan het beoordelingskader. Er is verkend welke criteria belangrijk zijn in de besluitvorming. Ook tijdens het onderzoek zelf is steeds gefocust op de relevantie van de uitkomsten voor de discussies en afwegingen. De resultaten van het onderzoek zijn gebruikt in de discussies met belanghebbenden. Vragen en ideeën uit dit communicatieproces zijn vervolgens weer ingebracht in het onderzoek.
De verruiming van de Schelde betreft het verdiepen en verbreden van de vaargeul, het aanleggen van een ‘zwaaizone’ en het storten van vrijkomende baggerspecie. Het MER geeft antwoord op de vraag hoe en waar de baggerspecie het beste kan worden gestort. Om deze vraag te kunnen beantwoorden, zijn onderzoeken uitgevoerd naar de effecten van de verschillende alternatieven en varianten op bodem, water en natuur. In het onderzoek is ook gekeken naar ruimtegebruik en mobiliteit, lucht, geluid en trillingen, landschap en archeologie, externe en nautische veiligheid en mens en gezondheid. Uit het onderzoek blijkt dat het voorkeursalternatief van de verruiming nagenoeg geen effecten heeft op het milieu. Negatieve effecten zijn in alle gevallen te voorkomen of te compenseren.
Compleet onderzoek
Het strategische MER is een compleet onderzoek waarin alle relevante milieuaspecten van projecten en maatregelen voor veiligheid, toegankelijkheid en natuurlijkheid aan de orde zijn gekomen. De meeste aandacht en tijd is uitgegaan naar het berekenen en bepalen van de gevolgen van de projecten en maatregelen voor de morfologie (het in stand blijven van het meergeulensysteem), de waterstanden (het al of niet hoger worden van de stormwaterstanden) en de ecologie (de gevolgen voor de natuurwaarden). Het onderzoek was primair bedoeld voor de effectenanalyse, toch is er ook fundamentele informatie naar boven gekomen over het functioneren van het estuarium.
Passende beoordeling
In de Passende Beoordeling in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn is beschreven wat de bij elkaar opgetelde effecten zijn voor de beschermde natuur van álle projecten - inclusief de verruiming - in het Schelde-estuarium. Daarnaast zijn ook maatregelen aangedragen om negatieve effecten te voorkomen of te compenseren. Uit de Passende Beoordeling blijkt dat in de Westerschelde geen - significante - negatieve effecten op de beschermde soorten en habitats zijn te verwachten. De Beneden-Zeeschelde verliest enkele hectaren waardevolle natuur door erosie, hiervoor is een compensatievoorstel opgesteld.
Tracébesluit
De verruiming van de Schelde doorloopt in Nederland de procedure van de Tracéwet. Dit betekent het vaststellen van een ontwerp-tracébesluit en een tracébesluit. Het (ontwerp-) tracébesluit omvat alle baggerwerkzaamheden in Nederland die samenhangen met de verruiming van de vaargeul voor de eerste vijf jaar na start van de werkzaamheden. Ook bevat het besluit een beschrijving van de uit te voeren werkzaamheden, inclusief de economische onderbouwing en een gedetailleerde beschrijving van de gekozen wijze van storten.
Eind december 2007 is in Nederland en Vlaanderen de inspraakperiode beëindigd voor Milieueffectrapport, de Passende Beoordeling en het Ontwerp-Tracébesluit. Nu gaat ARCADIS aan de slag met het aanvragen van de Nederlandse vergunningen.