De afgelopen jaren is er veel aandacht voor de toename van stikstofdepositie in de Natura 2000-gebieden. Bij een dergelijke toename moet men op voorhand alert zijn op mogelijke gevolgen binnen de Natura 2000-gebieden en de gevolgen voor de vergunningverlening van een project.

Luchtkwaliteit
Voor een groot deel van de te beschermen habitattypen binnen de Natura 2000-gebieden in Nederland is de luchtkwaliteit slecht, en dan vooral voor de stikstofdepositie. De achtergrondwaarden van de stikstofdepositie zijn voor de meeste gebieden (veel) hoger dan de kritische depositiewaarden van de habitattypen (Schouwenberg 2007, Van Dobben & Van Hinsberg 2008). Elke toename van de depositie kan hier leiden tot een achteruitgang van de habitattypen.

Conflict
Door de verspreiding van stikstof door de lucht kunnen effecten bovendien tot op grote afstand van het initiatief optreden. Ruimtelijke ontwikkelingen zoals uitbreiding van veehouderijbedrijven, aanleg of verbreding van wegen, nieuwe industrieterreinen, enzovoort kunnen die toename van de stikstofdepositie veroorzaken. Dit kan leiden tot een significante aantasting van de natuurlijke kenmerken in een Natura 2000-gebied, waardoor een conflict ontstaat met de Natuurbeschermingswet 1998.

Handreiking
Om te voorkomen dat Nederland ‘op slot’ gaat is onlangs door het ministerie van LNV een handreiking geschreven voor het beoordelen van activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op Natura 2000-gebieden. De handreiking is bedoeld om het bevoegd gezag te helpen bij de afweging of bestaand gebruik, nieuwvestiging of uitbreiding van activiteiten met stikstofuitstoot in of in de omgeving van Natura 2000-gebieden kan worden toegestaan of niet.

Beoordeling
Plannen en projecten met potentieel significante negatieve effecten dienen te worden onderworpen aan een ‘passende beoordeling’, waarbij antwoord moet worden gegeven op de volgende vragen (ministerie van LNV 2008):
1. wat zijn de instandhoudingdoelstellingen voor de te beschermen soorten en habitattypen die gevoelig zijn voor stikstofdepositie?
2. wat is de locatie binnen het Natura 2000-gebied van betreffende soorten en habitattypen?
3. wat is de huidige staat van instandhouding van deze soorten en habitattypen?
4. wat zijn de abiotische condities die belangrijk zijn voor deze soorten en habitattypen en welke (beperkende) condities bepalen op dit moment de huidige staat van instandhouding?
5. wat is de prognose voor de ontwikkeling van de relevante abiotische condities (zijn de beperkende abiotische condities te beïnvloeden naar een gewenster niveau)?
6. wat is het effect van de (voorgenomen) activiteiten op de abiotische condities (is er effect op de meest beperkende abiotische condities en daarmee op de mogelijkheden om de instandhoudingdoelstellingen te behalen)?
7. wat zijn relevante verschillende activiteiten in en nabij het Natura 2000-gebied en wat is het cumulatieve effect daarvan?

Maatwerk
Hoe vollediger antwoord kan worden gegeven op bovenstaande vragen, des te beter het al dan niet verlenen van een vergunning kan worden gemotiveerd. Het leveren van maatwerk is hierbij essentieel. Bij ARCADIS is voor een groot aantal projecten ervaring opgedaan met het uitvoeren van passende beoordelingen, en het zoeken naar duurzame oplossingen voor stikstofemitterende bedrijven en activiteiten.