Concurrentievoordeel
“Het is mijn mening dat bedrijven die nu doorpakken op het gebied van duurzaamheid straks een aanzienlijk concurrentievoordeel zullen hebben”, zegt De Haas. “De vooronderstelling van bedrijven die duurzaamheid op een laag pitje hebben gezet, is dat het duur is. Uiteraard kun je zaken bedenken die duurzaam zijn en weinig economisch voordeel opleveren voor een bedrijf. Die kun je uitstellen, maar er zijn genoeg zaken te bedenken die wel voor een win/winsituatie zorgen, die zowel duurzaam zijn als economisch voordeel opleveren.” Als je beide combineert levert dat volgens De Haas op de lange termijn winst op. Neem energiebesparing als voorbeeld. Door minder energie te verbruiken creëer je als bedrijf duurzaamheidwinst en heb je structureel minder kosten.

Andere waarden
Het gaat niet alleen om financieel-economische voordelen. Ook andere waarden hebben een rol. “Een econoom heeft mij ooit eens verteld dat je winst kunt maken en toch waarde kunt vernietigen”, vertelt De Haas. “Ondernemen is meer dan winst maken, er moet ook sprake zijn van maatschappelijke verantwoording en verantwoordelijkheid. En dat speelt bij duurzaamheid in grote mate.” Het is intussen algemeen bekend dat de voorraad aan natuurlijke grondstoffen opraakt. Niet alleen fossiele brandstoffen, maar ook andere grondstoffen worden schaarser, zoals fosfaat, waar een groot aantal industriële bedrijven afhankelijk van is.

Alternatieven
Er zijn inmiddels bedrijven die op zoek zijn naar alternatieve methoden om bijvoorbeeld van afval weer een nieuwe grondstof te maken. Fosfaat bijvoorbeeld kun je winnen door mijnbouw, maar je kunt het ook ‘distilleren’ uit afval. Dan heb je opnieuw een win/winsituatie. Fosfaatwinning uit afval is goed voor het milieu en bedrijven hebben hiermee een goedkope grondstof. Het gebruik van afval kost immers minder dan de winning van een ‘nieuwe’ grondstof. Ook dit zal bedrijven weer concurrentievoordeel opleveren.

 License to operate
“Een belangrijk begrip dat hier een grote rol speelt is continuïteit”, legt De Haas uit. “Je mag er van uitgaan dat de meeste bedrijven de ambitie hebben om over honderd jaar nog te bestaan. Managers moeten zich de vraag stellen wat ze hun opvolgers nalaten. Bovendien is hier ook sprake van het begrip ‘license to operate’. Dat kun je letterlijk nemen door te vragen of de bedrijven een vergunning hebben, maar ook of mensen het een bedrijf gunnen dat het bestaat.” Consumenten worden steeds kritischer en vragen of bedrijven wel maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen. Bedrijven worden door consumenten gestraft als ze zich niet aan ‘de regels’ houden. Daar zijn vele voorbeelden van. Ondernemingen dienen zich te houden aan bijvoorbeeld milieuwetgeving en rekening te houden met hun omgeving. De Haas: “Als ze dat niet doen, en bijvoorbeeld de flora en fauna veronachtzamen, dan komt er een moment dat mensen niet meer accepteren dat je een bedrijf voert.”

Sustainability Index
Er is sprake van een verschuiving in perspectief. De groei van de onderneming en winstgevendheid zijn uiteraard nog steeds belangrijke zaken, maar managers zien in dat ze niet de ogen kunnen sluiten voor andere zaken. “Neem zaken als veiligheid en gezondheid”, geeft De Haas als voorbeeld, “dit zijn ondertussen ‘board room issues’ geworden en worden als doodgewoon beschouwd. Duurzaamheid is ook een voorwaarde voor continuïteit en een voorwaarde om als bedrijf te ‘mogen’ bestaan. Je ziet ontstaan dat bedrijven worden beloond als ze met duurzaamheid rekening houden. Omwonenden en milieuorganisaties zullen geen of minder moeite hebben met het feit dat een bedrijf op een bepaalde plek is gevestigd, mits ze rekening houden met hun omgeving. Aangetoond is ook dat bedrijven die goed scoren op de ‘Sustainability Index’ het beter doen dan concurrenten die niet op de index staan. Duurzaamheid levert dus zeker profijt op. Steeds meer bedrijven zijn zich daarvan bewust en hebben duurzaamheid als beleid in hun bedrijfsvoering ingebed.”

Maatwerk
Kringloopverwerking, hergebruik en cradle-to-cradle zijn inmiddels alom geaccepteerde concepten in het bedrijfsleven geworden. Veel meer ondernemers dan voorheen beseffen dat duurzaamheid geen geld kost, maar geld opbrengt. “Er is sprake van een bewustwording dat duurzaamheid niet duur hoeft te zijn”, aldus De Haas. Er kleven economische voordelen aan een duurzame productie, en het gaat niet slechts om het verwerven van een goede reputatie. Natuurlijk speelt het een rol in welke branche of sector een onderneming opereert. “Een bedrijf moet uitvinden welke elementen van duurzaamheid voor hem belangrijk zijn”, legt ze uit. “Duurzaamheid is maatwerk. Een tip is om te beginnen met de stap die het beste bij het bedrijf past. Kijk daarbij naar de hele waardeketen en productielevenscyclus en werk stap voor stap aan verbetering. Het staat buiten kijf dat er sprake is van een concurrentievoordeel als je eerder dan een ander een nieuwe en effectievere productiemethode hanteert, goedkopere grondstoffen gebruikt of energie bespaart.”

Winnaars
Duurzaamheid vergt een verandering in denken, een paradigmaomslag. “Zelfs wanneer de oorspronkelijke reden of motivatie een onjuiste is, maar de resultaten zijn positief, dan zijn we op de goede weg”, zegt De Haas met overtuiging. “Uiteindelijk zullen de resultaten er voor zorgen dat duurzaamheid een blijvende factor is in de bedrijfsvoering, want economie en duurzaamheid gaan prima samen. Bovendien kunnen we niet meer onze ogen sluiten voor het feit dat onze grondstoffen opraken en dat er sprake is van een broeikaseffect. Uiteindelijk zullen we niet aan de waarheid kunnen ontkomen. De mensen en bedrijven die duurzaamheid niet zien als een probleem, maar als een kans, zijn de winnaars van de toekomst.”